Smak krwi

Owady z rodziny komarowatych, rzędu mchówek. Występują na wszystkich kontynentach. Najbardziej znany nam gatunek – komar pospolity to owad o brunatnym ciele długości dochodzącej do 6 milimetrów i przezroczystych skrzydłach. Samice żywią się krwią ssaków i ptaków w przeciwieństwie do samców, którzy nigdy nie pobierają krwi i odżywiają się nektarem kwiatowym żerując zwykle na wodnych roślinach. Komarzyce wprowadzają do krwi swoich żywicieli antykoagulant, który zapobiega krzepnięciu krwi. Dodatkowo są wyposażone w bardzo dobrze rozwinięty aparat gębowy typu kłująco-ssącego, składający się z czterech kłujących sztyletów, których zadaniem jest wykonanie nacięcia w skórze.  Umożliwia on pobieranie krwi przez dłuższy czas i to w sposób prawie niezauważalny. Podczas jedzenia odwłok samicy komara nabrzmiewa tak, że oskórek rozciąga się i staje się tak cienki, że widoczna jest krew ofiary.  Co ciekawe niektóre komary machają skrzydłami szybciej niż 1000 razy na sekundę.

Komar komarowi

Znanych jest ponad 40 rodzajów i około 3,5 tysiąca gatunków komarów. Najbardziej popularne gatunki komara występujące w Polsce to komar pospolity zwany brzęczącym (Culex pipien), Theobaldia annulata oraz komar widliszek Anopheles maculipenni).

Występowanie

Ucieczka przed komarami może okazać się bezskuteczna, ponieważ występują na całym świecie. Są ściśle związane ze środowiskiem wodnym, gdyż w trakcie cyklu rozwojowego larwy komara żyją w wodzie. Obecne są w dużych ilościach nad podmokłymi terenami, w okolicach jezior, stawów i rzek, ale gromadnie przebywają także w pobliżu domostw ludzkich. Atakują o zmierzchu.

Sposoby na komary

Komary przyciąga wydalany wraz z oddechem dwutlenek węgla. Pot, zapach ciała, emitowane przez organizm ciepło oraz niektóre kosmetyki również okazują się wabiące dla tych owadów. Aby uchronić się przed niemiłymi skutkami ukąszeń najlepiej okrywać jak największą część ciała odzieżą. Na odkryte części ciała warto stosować środki przeciw ukąszeniom sprzedawane w aptekach i drogeriach. Kiedy planujemy dłuższy pobyt w miejscu, gdzie będziemy bardziej narażeni na ukąszenia, warto mieć taki środek przy sobie. Dodatkową ochroną może być spożywanie suplementów witaminy B, która wydzielając się przez skórę, dość skutecznie odstrasza insekty. W pomieszczeniach, gdzie śpimy można umieścić w oknach moskitierę, natomiast na parapetach ustawić rośliny, których zapach nie przyciąga komarów jak pelargonie, bazylia czy kocimiętka.

To na zwierzętach kleszcze żerują najczęściej. Atakują nie tylko ssaki. Również ptaki i gady mogą być ich żywicielami. Kleszcze najczęściej wbijają się w miejsca, gdzie skóra jest cieńsza, chociaż mogą przyczepić się wszędzie. Aby znaleźć pasożyta należy dokładnie odgarniać sierść zwierzęcia. Zwierzęta tak jak ludzie są zagrożone boreliozą, ale nie przenoszą jej na ludzi. Dzięki ruchliwości dzikich zwierząt, na których kleszcze się żywią, pasożyty łatwo pokonują one duże odległości i rozprzestrzeniają się na nowych terenach.

Usuwanie kleszczy

Znalezionego na ciele kleszcza należy natychmiast usunąć. W aptekach możemy znaleźć specjalne przyrządy do ich usuwania. Niezawodnym sposobem na ich usunięcie jest użycie pęsety. Pasożyta należy chwycić blisko skóry w przeciwnym kierunku do zaczepienia i pociągnąć zdecydowanym ruchem. Nie należy kręcić i wyciskać kleszcza. Istnieje wtedy większe ryzyko zarażenia przenoszonymi przez niego chorobami. Po wykonaniu tych czynności należy się jeszcze upewnić, czy kleszcz wyszedł w całości oraz zdezynfekować miejsce na skórze.

Kleszcze

Na całym świecie występuje około 850 gatunków kleszczy. To drobne pajęczaki (długość ciała od jednego do kilku milimetrów) żywiące się wyłącznie krwią. Są pasożytami okresowymi. Po pobraniu pokarmu opuszczają żywiciela. Dorosły kleszcz może przeżyć nawet siedem lat nie żerując na żadnym organizmie. W tym czasie przebywa na gałęziach lub łodygach traw wykorzystując zdobyte wcześniej zapasy. Kiedy pojawi się odpowiednie zwierzę stałocieplne, kleszcz przeskakuje na nie, przebija jego skórę i zaczyna ssać krew. Samice mogą pobierać pokarm nawet do dziewięciu dni, potem odpadają od żywiciela i składają po kilka tysięcy jaj. Te które nie muszą produkować jaj odpadają po kilku godzinach. Jeden kleszcz żeruje w ciągu całego życia trzy, cztery razy, co zupełnie mu wystarcza. Najbardziej popularne gatunki w naszym klimacie to kleszcz pospolity, kleszcz łąkowy i obrzeżek gołębi.

Zwana też krętkowicą kleszczową to choroba zakaźna dotykająca wiele narządów wewnętrznych, a także skórę. Obecnie najczęściej występująca choroba zakaźna w Polsce. Jej przebieg może być łagodny, albo zupełnie wyczerpujący dla pacjenta. Nieleczona może skończyć się trwałą niepełnosprawnością, w skrajnych przypadkach nawet śmiercią. Testy diagnostyczne mogą niczego  nie wykazywać, a chory może się zmagać z ciężką chorobą i na odwrót, zdarza się, że pozytywne wyniki testów nie idą w parze ze zmianami samopoczucia.

Przyczyny i objawy

Do infekcji dochodzi w wyniku ukąszenia przez kleszcza z rodzaju Ixodes. Głównymi żywicielami kleszczy są ssaki takie jak gryzonie i człowiek. Kleszcze żerują na gatunkach, które są rezerwuarem Borrelia burgdoferi. Podczas spożywania krwi przez kleszcza, jej część jest powrotem wpuszczana do organizmu żywiciela. W ten sposób może dojść do zarażenia boreliozą. Aby doszło do zakażenia kleszcz musi przebywać na swoim żywicielu odpowiedni czas. Choć borelioza jest kojarzona przede wszystkim z tymi pasożytami, należy pamiętać, że można się nią zarazić również podczas transfuzji krwi. Większość objawów boreliozy oprócz tzw. rumienia wędrującego jest niespecyficzna, dlatego wielu chorych borykających się z uciążliwymi objawami takimi jak przeszywający ból całego ciała, drżenie rąk, bezsenność otrzymuje błędną diagnozę.

Metody diagnostyki

Nie istnieje stuprocentowa metoda diagnozowania boreliozy. Najstarszą z obecnie stosowanych metod diagnostycznych jest test Elisa, który określa odpowiedź układu odpornościowego. Metoda polega na identyfikacji specyficznych przeciwciał klasy IgG lub IgM w surowicy pacjenta. Przeciwciała te powstają w wyniku odpowiedzi immunologicznej organizmu na zakażenie bakterią. Test Elisa nie wykryje więc takiej postaci boreliozy, w której nie dochodzi do produkcji przeciwciał. Innym testem diagnostycznym jest Western Blot polegający na wykryciu antygenów bakterii krążących w krwioobiegu. Test Western Blot uważany jest za tzw. test potwierdzenia. Ze względu na niską czułość tego testu warto powtarzać go kilkakrotnie (co najmniej pięć razy). Badanie PCR polega natomiast na wyszukaniu w materiale żywych krętków pochodzących z zdezintegrowanych komórek krętka boreliozy. Wiarygodność tego badania wciąż pozostaje wątpliwa.

Leczenie

Na całym świecie toczy się wśród naukowców spór o to, jak należy leczyć boreliozę. Z reguły jej leczenie polega na złożonej kilkumiesięcznej antybiotykoterapii przy uwzględnieniu antybiotyków rozbijających cysty. Chorobę leczy się przewlekle (podobnie jak w przypadku gruźlicy czy trądu). Jeżeli dojdzie do koinfekcji leczenie może potrwać nawet do 2 lat.

Statystyki

Ponad 10% kleszczy przenosi boreliozę. 40 do 70 % ludzi pokąsanych przez kleszcze nie ma w ogóle rumienia wędrującego. W Polsce co roku na boreliozę zapada ponad 3,6 tysiąca osób. W 2008 roku do szpitala trafiło ok. 8000 osób z tą chorobą. Połowa przypadków zachorowań na boreliozę jest diagnozowana jako stwardnienie rozsiane. Według badań Państwowego Zakładu Higieny w Warszawie cała Polska jest obszarem endemicznym dla boreliozy.

Test Elisa w diagnozowaniu boreliozy jest bardzo zawodny. Na 100 osób posiadających boreliozę test ten wykrywa chorobę u 50-70%.

Jeśli lubimy spacerować po lesie, czy innych miejscach, w których występowanie kleszczy jest nasilone, to warto, żebyśmy się przed nimi odpowiednio zabezpieczyli. W ten sposób zminimalizujemy ryzyko ukąszenia, a tym samym możliwości zarażenia się jedną z chorób, które te pasożyty przenoszą.

Tak więc, jeśli wybieramy się do wspomnianych wcześniej miejsc, dobrze jest, jeśli mamy na sobie taką odzież, która w dużym stopniu zakrywa nasze ciało. Czyli długie spodnie i rękawy  u bluzy, czy kurtkę. W sklepach możemy również nabyć rozmaite preparaty, które odstraszają kleszcze, aczkolwiek nigdy nie dają całkowitej pewności.

Najlepiej jest się zaszczepić przeciw chorobom, które kleszcze przenoszą. Wtedy nawet w przypadku ukąszenia, cały czas jesteśmy chronieni. W sprawie takiego szczepienia skonsultujmy się wcześniej z naszym lekarzem, który wykluczy ewentualne przeciwwskazania.

Pamiętajmy także, aby po powrocie z wycieczki dokładnie obejrzeć swoje ciało, czy na pewno nigdzie nie wkłuł się nam kleszcz.

Jeśli zauważymy na naszym ciele wkłutego kleszcza, powinniśmy go jak najszybciej usunąć. Zabieg ten nie jest wcale trudny, ale warto zwrócić uwagę na kilka ważnych rzeczy, aby zrobić to prawidłowo i nie nabawić się dodatkowych kłopotów.

Kleszcza wyjmujemy przeważnie pęsetą. Wtedy też staramy się złapać kleszcza w uścisk jak najbliżej naszej skóry, pamiętajmy, aby wyciągnąć go jednym ruchem, nie należy nim przekręcać. Uważamy także, aby zbyt mocno go nie ścisnąć, gdyż wtedy może dojść do sytuacji, w której to wyciśniemy z niego substancje do naszej krwi.

Po wyjęciu kleszcza pamiętajmy o zdezynfekowaniu miejsca ukąszenia oraz dobrze wymyć i pęsetę, jak i również nasze ręce. Przez kilka następnych dni obserwujmy miejsce ugryzienia, gdyż w razie zarażenia się jakąś chorobą, może pojawić się tam zaczerwienienie lub lekki obrzęk., wtedy nie zwlekajmy z wizytą u lekarza.

Przy wyjmowaniu kleszcza nie należy używać na przykład masła, czy też innych tłuszczy, gdyż to może nam zaszkodzić, ponieważ pod ich wpływem, kleszcz  może „zwymiotować” i jednocześnie wpuścić do naszego organizmu drobnoustroje chorobotwórcze.

Kleszcze są pasożytami, które bardzo licznie występują w Polsce, i przenoszą wiele chorób, którymi mogą nas zarazić podczas ukąszenia. Na szczęście tylko niewielka ilość ukąszeń kończy się tym, iż później musimy się leczyć. Nie mniej jednak trzeba zaznaczyć, że od kilku lat, liczba zachorować wzrasta.

Kiedy może nastąpić zarażenie? Otóż następuje to wtedy, gdy kleszcze wkłuwa się w naszą skórę, wstrzykuje on wtedy chorobotwórcze drobnoustroje, które mogą wywołać u ukąszonego infekcję. Ważny jest również czas jaki minął od wkłucia się kleszcza, gdyż aby zarazić się niektórymi chorobami, wystarczy tylko krótki okres czasu od ukąszenia.

Jedną z najgroźniejszych chorób jakimi może nas zainfekować kleszcz, jest tak zwane kleszczowe zapalenie mózgu. Objawy pojawiają się dosyć szybko, a sama choroba jest bardzo groźna i jak najszybciej należy podjąć leczenie.

Równie często następuje zakażenie boreliozą, która jest jedną z najczęstszych chorób przenoszonych przez kleszcze pospolite w Polsce.